MIELEC 1470 – 2005

535 lat praw miejskich

17 marca 1457 r. Polski król Kazimierz Jagiellończyk wydał swemu dworzaninowi Janowi (II) Mieleckiemu herbu Gryf przywilej na założenie miasta, lecz zamysł nie został zrealizowany.
18 listopada 1470 r. Synowie Jana (II) Mieleckiego – Bernardyn i Jan (III) – wystawili dokument lokacyjny miasta Mielca. Za ich staraniem królewski przywilej Kazimierza Jagiellończyka zawierał magdeburskie prawo nadane nowemu polskiemu miastu. Plan zabudowy rynku oparto na śląskich założeniach urbanistycznych. Na prawym brzegu Wisłoki zaczęto budować zamek rycerski – nową, okazałą siedzibę mieszkalną Gryfitów-Mieleckich, która zastąpiła dwór z pierwszej połowy XV wieku.
Początek XVI wieku. Miasto zostało napadnięte przez Tatarów, którzy najechali południowo-wschodni obszar Polski. Spalone w czasie najazdu miasto powiększono i odbudowywano przez wiele lat. Za kasztelana połanieckiego i zawichojskiego Stanisława Mieleckiego zakończyła się budowa obronnego zamku, powstały cechy zawodowe, które zapoczątkowały rozwój miejskiego rzemiosła na terenie Mielca, ożywił się handel z wieloma miastami, w tym także ze stołecznym Krakowem oraz Bardejowem na Słowacji.
1516. Z inicjatywy wojewody krakowskiego Krzysztofa Szydłowieckiego w Mielcu odbył się zjazd senatorów w celu ustalenia wspólnej strategii zabezpieczenia Polski przed najazdami Tatarów.
1550. Część miasta strawił pożar. Aby zmobilizować mieszkańców do odbudowy miasta, inwestujących zwolniono od wszelkich podatków przez 10 lat.
1555. Wojewoda podolski Jan Mielecki (syn Stanisława) został marszałkiem wielkim koronnym.
1568. Sebastian Mielecki (syn Stanisława) otrzymał godność kasztelana krakowskiego – najważniejszego w hierarchii państwowej świeckiego senatora Korony po królu i biskupach.
1579. Król Stefan Batory mianował hetmanem wielkim koronnym wojewodę podolskiego Mikołaja Mieleckiego (syna Jana).
1595. Biskup krakowski kardynał Jerzy Radziwiłł utworzył dekanat mielecki.
1655-1660. W wyniku najazdów Szwedów i wojsk siedmiogrodzkiego księcia Jerzego II Rakoczego duża część miasta została zniszczona, a wielokrotnie oblegany zamek najeźdźcy zburzyli.
1721. Zakończono długoletnią budowę murowanego kościoła parafialnego św. Mateusza.
1772. W rezultacie rosyjsko-niemiecko-austriackiego rozbioru państwa polskiego Mielec położony w południowej części województwa sandomierskiego znalazł się pod zaborem austriackim, w granicach Królestwa Galicji i Lodomerii.
1853. Utworzono powiat mielecki, a Mielec został siedzibą urzędów i instytucji powiatowych.
1863-1864. W Mielcu działał silny ośrodek wsparcia powstania styczniowego.
1884-1887. Zbudowano i oddano do użytku linię kolejową Dębica-Rozwadów, ze stacją w Mielcu.
1905. Rozpoczęło działalność Cesarsko-Królewskie Gimnazjum Państwowe w Mielcu.
1914/1915-1916. Przez ziemię mielecką przetaczał się front I wojny światowej, powodując duże zniszczenia. Kiedy wojska austriackie wycofywały się w stronę Karpat, Mielec dwukrotnie znalazł się pod okupacją rosyjską.
1918. Polscy legioniści i patrioci z ugrupowań niepodległościowych nocą 30/31 października rozbroili żołnierzy austriackich i po 141 latach niewoli rozbiorowej przywrócili miasto Mielec odradzającej się Polsce.
5 lipca 1931 r. Na miejskich błoniach otwarto i poświęcono lotnisko turystyczne Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Dzięki temu do 1937 r. Mielec znajdował się na trasie etapowych lądowań samolotów krajowej czołówki pilotów, którzy uczestniczyli w ogólnopolskich i regionalnych zawodach lotniczych.
1936. W planie budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego znalazła się inwestycja Państwowych Zakładów Lotniczych w Warszawie – PZL Wytwórnia Płatowców Nr 2 w Mielcu-Cyrance.
1 września 1937 r. Przystąpiono do budowy wytwórni samolotów PZL WP-2, jednej z ważniejszych inwestycji COP, co zapoczątkowało przemysłowe dzieje miasta i jego rozwój.
1938. W sąsiedztwie budowanej fabryki lotniczej PZL oddano do użytku lotnisko wojskowe tworzonego pułku lotnictwa bombowego.
13 czerwca 1939 r. Wizytę w zakładach lotniczych w Mielcu-Cyrance i „Kolonii PZL” złożył prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacy Mościcki z małżonką, a także wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski oraz kilku członków rządu i wysocy przedstawiciele władz wojskowych. W tym czasie przystąpiono do budowy w Mielcu drugiej nowoczesnej inwestycji wojskowej – Fabryki Obuwia „Leo”.
4 i 5 lipca 1939. Na nowym lotnisku oblatano pierwsze samoloty wytwarzane w Mielcu. Lot fabryczny i wojskowy odbył się w kabinie 2-silnikowego samolotu bombowego PZL P-37B „Łoś”.
1939-1944. W wyniku II wojny światowej przez prawie 5 lat Mielec znajdował się pod okupacją III Rzeszy Niemieckiej. Hitlerowska niewola spowodowała olbrzymie straty w ludziach. W 1942 r. hitlerowcy dokonali niemal całkowitej zagłady ludności żydowskiej mieszkającej w Mielcu. W 1943 r. oddział partyzancki „Jędrusie” wsparty przez żołnierzy mieleckiego obwodu Armii Krajowej rozbił niemieckie więzienie w Mielcu i uwolnił ok. 180 osób aresztowanych przez Gestapo.
5/6 sierpnia 1944 r. Oddziały Armii Czerwonej i Armii Krajowej wspólnie wyzwoliły Mielec spod okupacji hitlerowskiej.
 1944-1945. Zakłady lotnicze w Mielcu przeszły pod zarząd wojskowy Armii Czerwonej i wznowiły działalność. Po roku eksploatacji zakładu na rzecz frontu wojennego, firmę przekazano w zarząd polskiej dyrekcji.
1949. Państwowym Zakładom Lotniczym Zakład nr 1 w Mielcu zmieniono nazwę na Wytwórnie Sprzętu Komunikacyjnego – Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione, Zakład nr 1 w Mielcu. Był to jednocześnie początek znaczącego rozwoju miasta Mielca i regionu oraz sytuowania się WSK-Mielec wśród największych przedsiębiorstw w Polsce.
1973. Drużyna FKS Stal Mielec zdobyła tytuł mistrza Polski w piłce nożnej.
1974. W reprezentacji Polski, która zdobyła III miejsce i srebrny medal w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej (Monachium 1974), występowali zawodnicy Stali Mielec: Jan Domarski, Henryk Kasperczak i Grzegorz Lato, który z 7 bramkami zdobył tytuł króla strzelców tych mistrzostw.
1976. Drużyna FKS Stal Mielec po raz drugi zdobyła tytuł mistrza Polski w piłce nożnej, a w Pucharze Europy Mistrzów Krajowych rywalizowała z Realem Madryt (1:2, 0:1). Po tych meczach do drużyny Stali Mielec na kilka sezonów dołączył kolejny znakomity polski piłkarz – Andrzej Szarmach.
1 lipca 1980 r. W przedsiębiorstwie państwowym WSK „PZL-Mielec” doszło do protestu części pracowników, którzy przerwali pracę nie godząc się na wprowadzane w przemyśle nowe warunki pracownicze i ekonomiczne. Strajki w Mielcu, Świdniku i Ursusie były zarzewiem ogólnopolskiej fali solidarnościowych wystąpień przeciwko systemowi totalitarnemu, który pomimo wprowadzenia represji stanu wojennego w latach 1981-1983 upadł w następstwie dalszych zdarzeń. Od wyborów parlamentarnych w czerwcu 1989 r. po dziś dzień polskie społeczeństwo – wspomagane lokalnymi i regionalnymi działaniami samorządów terytorialnych – może w sposób suwerenny i demokratyczny dokonywać gruntownej, ustrojowo-gospodarczej przebudowy swego niepodległego państwa.
1985. Liczba ludności Mielca przekroczyła 50 000. Mielec uzyskał status miasta prezydenckiego.
1990. Utworzono samorządową Gminę Miejską Mielec. W ramach przemian ustrojowych, w całym kraju odbyły się nowe, demokratyczne wybory do samorządów lokalnych. Do Rady Miejskiej w Mielcu wybrano 36 radnych na kadencję 1990-1994. Prezydentem miasta został Władysław Bieniek, a funkcję przewodniczącego rady powierzono Andrzejowi Osnowskiemu.
1991. Z pomocą finansową rządu Japonii powstał Inkubator Przedsiębiorczości „IN-MARR”.
1993-1996. W wyniku przemian ustrojowych i kryzysu społeczno-gospodarczego Mielec przez kilka lat znajdował się na liście rejonów zagrożonych strukturalnym bezrobociem.
1994. Przeprowadzono wybory do samorządu na kadencję 1994-1998. Wybrana Rada Miejska w Mielcu powierzyła funkcję prezydenta miasta Januszowi Chodorowskiemu. Przewodniczącym rady miejskiej został ponownie Andrzej Osnowski.
1995. Rozpoczęła działalność Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK MIELEC - pierwsza w Polsce. Powstała jako przedsięwzięcie gospodarcze w celu rozwoju Mielca w warunkach gospodarki rynkowej.
1997. Na mieleckim lotnisku odbyły się Centralne Uroczystości Święta Lotnictwa Polskiego – „Air Show-Mielec ’97”.
1998. W czerwcu po raz pierwszy w historii Mielca do siedziby Urzędu Miejskiego oficjalnie przybył duszpasterz diecezji tarnowskiej, ks. biskup Wiktor Skworc, który spotkał się z radnymi i przedstawicielami mieleckich środowisk. W miesiącach letnich w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy odbył się Międzynarodowy Festiwal Organowy, złożony z kilku koncertów sławnych śpiewaków i instrumentalistów (po sukcesie artystycznym i uznaniu dla imprezy wśród melomanów, festiwal przerodził się w coroczne wydarzenie muzyczne). Wskutek reformy administracyjnej Polski ponownie utworzono powiat mielecki z dwiema gminami miejskimi (Mielec i Radomyśl Wielki) oraz ośmioma wiejskimi (Borowa, Czermin, Gawłuszowice, Mielec, Padew Narodowa, Przecław, Tuszów Narodowy i Wadowice Górne). Do Rady Miejskiej w Mielcu wybrano 36 radnych na kadencję 1990-1994. Stanowisko prezydenta miasta ponownie objął Janusz Chodorowski, a na przewodniczącego rady został wybrany Zdzisław Nowakowski.
1999. Ogłoszono upadłość Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Mielec” SA oraz Zakładu Lotniczego „PZL-Mielec”, a wkrótce z części majątku obu firm Skarb Państwa utworzył Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. w Mielcu. Powstało Centrum Wystawienniczo-Promocyjne jako pierwsza inwestycja miejska dotowana przez Unię Europejską. Z inicjatywy samorządu miejskiego została założona Wyższa Szkoła Gospodarki i Zarządzania z siedzibą w Mielcu, która rozpoczęła edukację studentów w roku akademickim 1999/2000. 24 grudnia do światowego Internetu została wprowadzona oficjalna miejska strona www.mielec.pl, co zapoczątkowało przystąpienie Gminy Miejskiej Mielec do działalności samorządowej z wykorzystaniem technologii informatycznych i systemów multimedialnych oraz do budowania lokalnego społeczeństwa informacyjnego (w Mielcu odbyły się trzy ogólnopolskie konferencje informatyczne).
2000. Odbył się Światowy Zjazd Mielczan. Wydano rekordową w skali roku liczbę 30 zezwoleń na działalność w SSE EURO-PARK MIELEC. Wicemistrzostwo Polski w siatkówce kobiet zdobyła drużyna Melnox Autopart Mielec w pierwszoligowym sezonie 1999/2000.
2001. Gmina Miejska Mielec przejęła po WSK całość obiektów sportowych przy ul. Solskiego, w tym stadion główny. Muzeum Regionalne otrzymało na siedzibę odrestaurowany pałacyk Oborskich przy ul. Legionów (osiedle Kościuszki). Obok otwartej działalności muzealnej, miejskie władze samorządowe nadały temu pięknemu obiektowi funkcję reprezentacyjną życia miasta.
2002. „Dni Mielca-2002” odbyły się na gruntownie zmodernizowanym placu Armii Krajowej. Po gruntownej modernizacji do użytku oddano kąpielisko letnie MOSiR: zjeżdżalnię, basen główny, basen średni oraz brodzik dla dzieci. Podczas wyborów samorządowych mandaty radnych na kadencję 2002-2006 otrzymały 23 osoby. Po raz pierwszy w historii Mielca prezydent został wybrany bezpośrednio przez mieszkańców miasta – w dwóch turach największe poparcie wyborców otrzymał Janusz Chodorowski. Przewodniczącym Rady Miejskiej w Mielcu ponownie został Zdzisław Nowakowski. W dzień św. Mikołaja miasto oddało do użytku pierwsze w Mielcu sztuczne lodowisko MOSiR.
2003. Oddaniem do użytku hali sportowej na osiedlu Smoczka zakończono budowę zespołu obiektów Szkoły Podstawowej Nr 11. W hali sportowo-widowiskowej MOSiR przekazano do użytku zmodernizowaną krytą pływalnię wraz z trybuną dla kibiców.
2004. Na osiedlu Lotników rozpoczęło działalność Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych – druga stacjonarna uczelnia w Mielcu. Po modernizacji budowlanej przystąpiono do usprawnień funkcjonalnych Urzędu Miejskiego, który został lepiej dostosowany do współczesnych potrzeb w zakresie warunków obsługi mieszkańców. We wrześniu w konkursie ogólnopolskim miasto Mielec otrzymało krajowy certyfikat i tytuł „Gmina Fair Play 2004”.
2005. W kilku rejonach miasta przez cały rok prowadzono prace budowlane inwestycji komunalnych o wartości prawie 100 mln złotych, na które Gmina Miejska Mielec otrzymała wysokie dotacje ze środków Unii Europejskiej. Od przełomu 2004/2005 w ramach projektu ISPA miasto realizowało największą inwestycją miejską – „Uporządkowanie systemu zbierania i oczyszczania ścieków w Mielcu”, co oznacza budowę nowej oczyszczalni oraz kolektorów i 25 km kanalizacji sanitarnej i ogólnospławnej. 6 grudnia została oficjalnie przekazana do użytku tzw. obwodnica wewnętrzna Mielca – nowy układ drogowy powstały ze środków unijnych PHARE 2000 i PHARE 2002, dzięki czemu stało się możliwe wyprowadzenie z centrum miasta ciężkiego transportu samochodowego. Przystąpiono również do zagospodarowania terenu przy lotnisku i realizacji samorządowego projektu inwestycyjnego pod nazwą Mielecki Park Przemysłowy. Także kilka mieleckich firm produkcyjnych i bank pobudowały swoje nowe obiekty, a 3 nowe banki otwarły swoje oddziały w Mielcu. Dla uczczenia pamięci o Ojcu Świętym, w drugiej połowie roku imię Jana Pawła II nadano nowej ulicy i Szkole Podstawowej Nr 11 z Oddziałami Integracyjnymi.

Opracowali:
Edward Michocki, Józef Witek